Tatry

Dolina Kościeliska ma swój początek lub też koniec, to zależy kto i z której strony na to patrzy – ale ma go w Kirach, przy trasie do Kościeliska, tam, gdzie wychodzi z lasu reglowego potok, który przez cały czas nam towarzyszy w drodze szlakiem. Szlak ten jest ubitą drogą szutrową po której jeżdżą dorożki konne z góralami na koźle. Dodatkowo potem okazuje się, że potok ten nazywa się, no zupełnie nie wiedzieć, dlaczego, potokiem Kościeliskim. Potok Kościeliski jest potokiem, który rzeźbił rzeźbę Doliny Kościeliskiej. Dolina Kościeliska nosi w sobie wiele oznak krasowienia, można w niej spotkać wywierzyska, tak charakterystyczne źródła podziemne. Tatry Zachodnie generalnie są wapienne, więc też i Dolina Kościeliska ma w sobie wiele takich śladów. Jednym z nich jest niezwykle malowniczo usytuowana Jaskinia Mroźna. Wchodzi się do niej z przewodnikiem. Są też inne jaskinie, do których można wejść w Tatrach, ale generalnie wymagają one odpowiedniego sprzętu i obecności kwalifikowanego przewodnika.

Wszyscy wiedzą, że to z Cyrhli roztacza się najpiękniejsza panorama Tatr. Dlatego też zachęceni tym widokiem chętnie udamy się tam popodziwiać. Żeby nas spacer nie był bezsensownym, należy zabrać ze sobą mapę i uszczęśliwić się niewymagającym spacerem w góry. Wystarczy wejść na szlak w Cyrhli, wdrapać się na szczyt Wielkiego Kopieńca, zrobić zdjęcia panoramy Tatr stamtąd, a potem już tylko w miarę potrzeby zejść i udać się szlakiem w dół. Szlak w dół prowadzić nas będzie przez Dolinę Olczyską, przepiękną, malowniczo położoną dolinkę reglową, która sprowadzi nas aż do samej Jaszczurówki. Jeśli nie zejdziemy do Jaszczurówki, by podziwiać znajdujący się tam przepiękny zabytek architektury zakopiańskiej, warto jest dalej zejść jeszcze niżej i poprzez stoki Boczania i Nosala zejść aż do Zakopanego. Dzięki temu mamy naprawdę mało wymagający, a przyjemny spacer. Dolina Olczyska stała się także jednak świadkiem przejmujących i tragicznych wydarzeń. Mianowicie, szesnaście lat temu w Dolinie Olczyskiej rozbił się śmigłowiec TOPRu. W Wyniku tej katastrofy zginęło czterech ratowników.

Gdzies u stóp Kasprowego Wierchu, pomiędzy szlakiem wiodącym na Świnicę przez Zawrat a poniżej Orlej Perci, szlaku słynącego ze swojej trudności, posadowiła się Dolina Gąsienicowa. Właściwie, to jest ona górnym piętrem Doliny Suchej Wody Gąsienicowej. Grań Kościelców rozdziela tę przepiękną dolinę na dwie: na Czarną Dolinę Gąsienicową i na Zieloną Dolinę Gąsienicową. W czarnej części doliny leży najpiękniejszy staw tej doliny, będący jednocześnie największym stawem – mowa oczywiście o Czarnym Stawie Gąsienicowym. W Zielonej Dolnie Gąsienicowej znajduje się schronisko Murowaniec, w którym to schronisku od lat wielu turyści znajdują czas na chwilę odpoczynku i wytchnienia w mozolnej wspinaczce w górę i w dół. Tatry dzięki temu są bardziej dostępne. Miło także jest spać na wysokości. Z Murowańca niedaleko jest także na stoki Kasprowego Wierchu i Świnicy, które cieszą się niesłabnącą popularnością od lat. Zejście do Kasprowego wiele zyskało na swojej atrakcyjności, gdy pojawił się  na jego trasie schronisko Murowaniec w Dolinie Gąsienicowej.

W polskich Tatrach wiele jest miejsc, które ciągle jeszcze czekają na swoje odkrycie. Właśnie przez to główny ruch turystyczny koncentruje się tylko w kilku miejscach naszych polskich gór i wydaje się, że po Tatrach wciąż deptają nieskończone ilości pozbawionych myśli i rozumu turystów. Owszem, tak waśnie jest, ale jednak nie zadeptują oni wszystkiego. Pozostają wciąż takie miejsca, jak Dolina Małej Łąki, gdzie wciąż dziewicza przyroda nie jest zadeptywana przez tak duże ilości turystów jak dzieje się to w innych miejscach tych gór. Dolina Małej Łąki prowadzi nas z Gronika aż do podnóży Czerwonych Wierchów – a konkretniej rzecz biorąc aż do zboczy Małołączniaka. Małołączniak i Kopa Kondracka w ogóle górują nad całą doliną ową, która to jest najmniejsza z dolin walnych w Tatrach polskich. Dawniej prowadzono na Hali Małej Łąki intensywny wypas owiec, znajdowało się na niej wiele różnych szałasów pasterskich i często słychać było beczenie owiec. Teraz jednak wszystko zarastają świerki i kosodrzewina, które szybko przejmują tereny polany pod las.

Dolina Roztoki to dolina położona w Tatrach Wysokich, pomiędzy Doliną Rybiego Potoku a Doliną Waksmundzką. Jej dnem szybko płynie potok, nazywany przez wszystkich potokiem Roztoka, to chyba też stąd pochodzi nazwa dla tej doliny. Dodatkowo przy zejściu doliny do Doliny Rybiego Potoku na progach skalnych tworzą się wodospady. I Tak na progu z Doliny Pięciu Stawów Polskich do Doliny Roztoki jest to Siklawa, wysoka, a z Doliny Roztoki do Doliny Rybiego Potoku tworzą się Wodogrzmoty Mickiewicza, które swoją malowniczą urodą zachwycają wciąż kolejne pokolenia Polaków. Generalnie Dolina Roztoki leży między dwiema wielkimi graniami, pierwsza z nich to grań Opalonych, która oddziela ją od Doliny Rybiego Potoku. Po przeciwnej stronie znajduje się Wołoszyn, z którego często schodzą lawiny do Doliny Roztoki. Oddziela ją on od Doliny Waksmundzkiej. Na dnie Doliny Roztoki znajduje się schronisko Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego im. Wincentego Pola. Jest ono bardzo stare i rzadko kto w nim bywa, z racji tego, że trzeba do niego zejść z dół, a potem wejść na górę i nie każdemu się chce to robić.

Górną częścią Doliny Roztoki jest Dolina Pięciu Stawów. Znajduje się ona tak jakby na górze progu skalnego, z którego spływa najwyższy w Tatrach Polskich i nie tylko, bo w Tatrach w ogóle wodospad – Siklawa. Siklawa to kilka większych wodospadów malowniczo łączących się w jeden duży i szumiących romantycznie i radośnie pośród zboczy porośniętych kosodrzewiną. Dodatkowo Siklawa ma ten plus, że jest  mokra. W Dolinie Pięciu Stawów Polskich, jak sama nazwa wskazuje, znajduje się pięć różnych stawów dużych i kilkanaście mniejszych. Dzięki temu dolina widziana z góry stanowi barwną plamę na mapie. Największym stawem w dolinie jest Wielki Staw. Są tam jeszcze Przedni Staw, Zadni Staw, Mały Staw i Czarny Staw. Wszystkie one w nazwie swojej maja także przydomek Polski. Bo przecież w Polsce leżą i w Polsce. W Dolinie Pięciu Stawów Polskich znajduje się schronisko Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Jest to schronisko słynące ze swojej gościnności i z tego, że zawsze panuje w nim typowo górska atmosfera wędrówki.

Tatry i ludzie

Tatry to nie tylko góry, chociaż przede wszystkim. W Tatrach wszystko jest im podporządkowane. Ale co to oznacza wszystko? Głównie ludzie. Dla większości Polaków Tatry są okolicami, w które jeździ się na wakacje, ferie lub wypady z rodziną. W Tatrach jednak mieszkają też ludzie, dla których to po prostu jest dom. Wbrew pozorom nie wszyscy oni są w Zakopanem, gdzie zajmują się głównie turystyką. Część z nich to po prostu zwykli górale, którzy mieszkają tam od pokoleń. Ich życie biegnie obok turystycznego zgiełku. Żyją spokojnie, rytm ich pracy wyznaczają pory roku. Większość z nich hoduje zwierzęta i uprawia ziemię. W górach zawłaszcza to drugie jest ciężką pracą, bo i tereny nie są specjalnie przyjazne. Zwykle są to osoby starsze, dla których ważna jest religia i tradycja. Chcą po prostu żyć zgodnie ze swoimi przekonaniami i robić to, co po trafią najlepiej. Są bardzo różni od ludzi żyjących w zabieganym świecie, ale właśnie tym bardziej interesujący, bo nieustannie pokazują, że można być szczęśliwym nie biorąc udziału w wyścigu szczurów.

Zakopane

Zakopane to największe miasto w górskiej części Polski, najbardziej znane i najczęściej odwiedzane przez turystów. Ma też oczywiście bogatą historię. Niestety jest ona najczęściej wątkiem pobocznym na szlakach turystycznych. Opcją obowiązkową natomiast są Krupówki i oscypki. Reszty można nie widzieć, a szkoda. Zakopane i Tatry były wielokrotnie inspiracją młodopolskich artystów. Ich śladów w okolicach jest wiele. Warto je zobaczyć. Dlatego nim następny raz pojedzie się w góry i do Zakopanego, warto przejrzeć przewodniki i informatory turystyczne. Szybko okaże się, że oscypki to nie wszystko. Jest też wiele do zobaczenie i niekoniecznie są to tylko góry. Wystarczy zobaczyć co interesującego jest w ofercie takich miejsc, jak galerie i zakopiańskie muzea. Może warto też sprawdzić, co dzieje się w teatrze Witkacego, być może będzie tam do zobaczenia spektakl, na który w dużym mieście liczyć nie można. Dobrze mieć w Zakopanym oczy i uszy otwarte. Widzieć, wiedzieć i rozumieć więcej to naprawdę duża rzecz.

Rozdeptane góry

Tatry są największymi polskimi górami. Co za tym idzie również najpopularniejszymi pod względem turystycznym. To niestety powoduje, że nasze najpiękniejsze góry zostają po prostu rozdeptywane. Miliony turystów pojawia się tam w ciągu każdego roku. Najgorzej jest w sezonie letnim. Wówczas wypoczynek na łonie natury zaczyna przypominać sklepowe kolejki w PRL-u. Do największych górskich atrakcji ustawiają się długie kolejki. Gdy dotrze się już do celu podróży, można go podziwiać dosłownie kilka chwil. Potem trzeba ustąpić miejsca kolejnym osobom, by nie zakłócać ruchu. Niestety faktycznie przypomina to trochę groteskowe przedstawienie i najczęściej po prostu czujemy, delikatnie mówiąc, niedosyt. Jeśli chcemy czegoś takiego uniknąć, najlepiej nie wybierać się tam w sezonie. Wtedy jest szansa, że faktycznie skorzystamy z górskiego powietrza, wspaniałych widoków i innych atrakcji. Unikniemy też zgiełku i kolejek, które naprawdę skutecznie potrafią zepsuć wypoczynek. Poza tym przysłużymy się też samym górom i środowisku.

Turystyka górska

W Tatrach turystyka jest bardzo rozbudowana, a o każdego turystę dba się tam, jak o skarb. Przewidziano dla niego wiele atrakcji. Jest mnóstwo szlaków o bardzo różnym stopniu trudności. Może tam znaleźć coś dla siebie zarówno nowicjusz, jak i doświadczony piechur. Poza tym jest bardzo dobrze zorganizowana infrastruktura. Świetnie mogą się tam odnaleźć miłośnicy samotnych wędrówek, rodziny i zorganizowane grupy. Zawsze można też skorzystać z pomocy przewodnika i to nie tylko w samych górach, również w Zakopanem. Jeśli preferuje się bardziej luksusowy wypoczynek, to też się coś znajdzie. W samych Tatrach zlokalizowanych jest, co najmniej kilka dużych hoteli, w których panują świetne warunki. Mogą on być bazą wypadową dla różnych ciekawych miejsc w okolicy. Oczywiście bardziej luksusowe cieszenie się górskim powietrzem i tatrzańskimi atrakcjami, jest znacznie kosztowniejsze od innych form turystyki. Niemniej raz na jakiś czas lub na specjalne okazje, warto się na coś tak przyjemnego skusić.

Narty

Tatry, to doskonała miejsce dla letnich wycieczek. Jednak przede wszystkim są to góry, które znakomicie nadają się do zjazdów narciarskich. W górach jest kilkanaście znakomicie wyposażonych ośrodków narciarskich. Coraz lepiej ma się również stan wyciągów, które też są zróżnicowane, więc można sobie wybrać swój ulubiony. Jest też wiele wypożyczalni sprzętu, a także liczne szkoły narciarskie. Mają one bardzo rozbudowaną ofertę, w której są także propozycje nauki już dla kilkulatków. Stoki w sezonie są doskonale naśnieżone i  mogą zadowolić nawet narciarskich asów. Zresztą amatorzy deski snowbordowej równie dobrze mogą się tam bawić. Jeśli narciarstwo zna się tylko ze słyszenia, dobrze bliżej się nim zainteresować, bo to naprawdę doskonały sport zimowy, nie tylko zapewnia utrzymanie świetne kondycji, ale też gwarantuje wspaniałą zabawę. Bratanie się z nartami najlepiej zacząć od oślej łączki, czyli takiej części stoku, gdzie znajdują się początkujący narciarze, którzy ćwiczą tam pod okiem instruktorów.

Biznes w Tatrach

Jak spojrzeć na Tatary z punktu widzenia innego niż tylko turysty, można dostrzec, że to tak naprawdę jest bardzo duży obszar biznesowy. Oczywiście osią tego biznesu jest przede wszystkim turystyka. Przy tak wielkiej liczbie ludzi, corocznie odwiedzających Tatry praktycznie, pomysły na własny interes są wręcz nieograniczone. Na początek można się na przykład zająć handlem pamiątkami lub będąc nieco bardziej ambitnym rękodziełem, własnego wyrobu lub pozyskanym od innych artystów. Nieco trudniejsze organizacyjnie i wymagające większych środków jest zajęcie się gastronomią. Jeśli dysponuje się na przykład dużym domem, można też pomyśleć o miejscach noclegowych. Można też pomyśleć nad ośrodkami szkoleniowymi lub przewodnickimi. To jednak wymaga już nie tylko pieniędzy i pomysłowości, ale też uczenia się i zdobywania wymaganych dokumentów. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, by i taką działalnością się zająć. Inna sprawa, że bez względu na charakter własnego biznesu trzeba brać poprawkę na ogromna konkurencję.

Górale

Tatry, to oprócz przyrody i gór, również kultura. Kultura, którą przede wszystkim tworzą górale. Dziś oprócz swojego dawnego charakteru, ma też wymiar komercyjny, ale dzięki niemu, jakieś fragmenty tej kultury mają szanse przenikać również w inne regiony Polski. W górach rdzenna kultura jest dobrze widoczna, jak mało gdzie. Tam w pewnych wymiarach, jak na przykład kuchnia regionalna czy góralska gwara jest obecna na co dzień. Poza tym jest szczególnie dobrze widoczna z okazji najróżniejszych świąt. Najczęściej tych związanych z kalendarzem liturgicznych. Wtedy górale, mimo tego, że żyją przecież, jak my wszyscy w XXI wieku, noszą swoje tradycyjne stroje. W żadnej mierze nie idą też na łatwiznę, historia i tradycja jest dla nich bardzo ważna. Dlatego, mimo iż to czasochłonne, chętnie przygotowują się do świąt takich jak Boże Narodzenie i Wielkanoc. Chętnie włączają w tradycyjne przygotowania całe swoje rodziny. Na tym właśnie polega piękno ich kultury, o którą dbają wytrwale z pokolenia na pokolenie, co niestety nie we wszystkich częściach kraju ma miejsce.

Imprezy

Mimo tego, że Tatry kojarzą się raczej z przyrodą, świeżym powietrzem i spokojem, okazuje się, że jest to bardzo imprezowe miejsce. Nie chodzi rzecz jasna o imprezy typu dyskoteka, choć i takie się znajdą. Tatry, a przede wszystkim Zakopane obfituje w najróżniejsze wydarzenia kulturalne, sportowe i edukacyjne. Właściwie codziennie coś się tam dzieje. W ciągu roku organizuje się wiele cyklicznych imprez, takich jak na przykład „Tatrzańskie wici” czy „Spotkania z Filmem Górskim”. Poza tym można też trafić na rozmaite wystawy sztuki ludowej, a także występy artystyczne. Bardzo często w tatrzańskich miasteczkach odbywają się rozmaite konkursy i przeglądy. Imprez o różnym charakterze jest całe mnóstwo, każdy może znaleźć pośród nich coś interesującego dla siebie. Nie musi to nawet specjalnie dotyczyć regionu i jego kultury, bo coraz częściej odbywają się też imprezy związane z promocją innych miejsc i to nie tylko polskich. Jeśli więc zamierzamy spędzić w Tatrach trochę czasu, to warto się zainteresować kalendarzem imprez, może akurat natrafimy na coś interesującego.

Tatry Wysokie

Ukształtowanie naszego kraju jest bardzo różnorodne. Mamy w Polsce morskie wybrzeże, mamy pas śródpolskich pojezierzy, pas nizin i wyżyn. Mamy także pas wyniesień karpackich i sudeckich, do których należą najwyższe polskie pasma górskie – Sudety i Tatry. To właśnie Tatry są najwyższymi górami w Polsce. Należą one do pasma Karpat, które ciągnie się od Półwyspu Bałkańskiego na południu, aż do granicy polskiej. Tatry są położone na terenie Polski i Słowacji, ich wyższa i większa część jest położona właśnie na terenie tego drugiego kraju. Na obszarze obu państw został utworzony Tatrzański Park Narodowy, który ma za zadanie chronić tatrzańską przyrodę. Tatry są wyjątkowym pasmem górskim na terenie naszego kraju ze względu na to, że to jedyne pasmo górskie o charakterze alpejskim. Tatry to góry typu alpejskiego pochodzenia polodowcowego. Jeśli chodzi o budowę geologiczną jest ona dość zróżnicowana. Tatry Wysokie to najwyższa część tego pasma górskiego. Zbudowana jest przede wszystkim z granitów i bazaltów, czyli skał pochodzenia wulkanicznego.

Tatry Zachodnie

Tatry Zachodnie zajmują większą część Tatrzańskiego Parku Narodowego po stronie polskiej. Są one niższy niż Tatry Wysokie i zbudowane także z innych skał. W budowie geologicznej przeważają wapienie i dolomity. W związku z tym na tym obszarze występują nasilone zjawiska krasowe. Ich przejawem jest występująca tam duża ilość jaskiń pochodzenia krasowego, podziemne źródła zwane wywierzyskami, z których początek biorą górskie potoki. Tatrzańskie szczyty znajdujące się na obszarze Tatr Zachodnich nie osiągają tak imponujących wysokości jak te znajdujące się w Tatrach Wysokich, ale także potrafią osiągać całkiem pokaźne rozmiary i umieją przysporzyć problemów przy wspinaczce na nie. Przyroda w Tatrach Zachodnich nie różni się znacząco od tej roślinności, która występuje w Wysokich. Może jedynie poza tym, że nie występuje tu roślinność typowo alpejska. Tatry Zachodnie również objęte są programem ochrony w ramach Tatrzańskiego Parku Narodowego. Razem możemy się przyczynić do tego, by były jeszcze piękniejsze.

Tatry Polskie

Tatry są najwyższym pasmem górskim w Polsce, jednak nie znajdują się  w całości w obrębie granic naszego państwa. W Polsce znajduje się ich mniejsza część, co wcale nie oznacza, że jest w jakimkolwiek stopniu mniej atrakcyjna dla turystów niż ta za granicami. W obrębie Tatr, które znajdują się w Polsce można wyróżnić pasmo Tatr Wysokich oraz Tatr Zachodnich. Najwyższym szczytem, który znajduje się w całości po stronie polskiej jest Kozi Wierch. Najwyższym szczytem Tatr po polskiej stronie są Rysy, które jednocześnie są najwyższym szczytem kraju, ale ich część znajduje się po stronie słowackiej, od której jednocześnie jest znacznie łatwiejsze podejście trawersowanym szlakiem. Na szczycie Rysów znajduje się także polsko –słowackie turystyczne przejście graniczne, na którym nie jest wymagane posiadanie paszportu, wystarczy jedynie mieć przy sobie dowód osobisty. Polskie Tatry są górami niezwykle malowniczymi. Zachęcają do wędrówek po nich ich różnorodność i często zmieniający się krajobraz.

Tatry Słowackie

Dzięki temu są atrakcyjnym miejscem wypoczynku dla wielu osób. Tatry na obszarze Słowacji zajmują znacznie większą powierzchnię niż po polskiej stronie granicy. Wystepują tam nie tylko fragmenty tych pasm, które znamy z Polski, czyli Tatr Wysokich i Tatr Zachodnich, ale także Choczańskie Wierchy i Tatry Bielskie. Tatry Bielskie znane są z zapierających dech w piersiach panoram, które bardzo ładnie wyglądają z Rusinowej Polany. Najbardziej charakterystycznymi szczytami są Hawrań i Płaczliwa Skała. Po słowackiej stronie gór znajdują się najwyższe wyniesienia pasma – są to Gerlach, Tatrzańska Łomnica i Lodowy Szczyt. Szczyty te są dość niedostępne i wymagające pod względem umiejętności wspinaczki i nie nadają się dla każdego. Sprawia to, że Wysokie Tatry Słowackie należą do gór elitarnych, nie nadają się dla każdego i potrafią nierzadko mocno zaskoczyć nawet doświadczonych alpejczyków. Dlatego też w kontakcie z górami należy pozostawić sobie dużo pokory i naprawdę uważać, bo potrafią sprawić prawdziwą niespodziankę, której nikt się nie spodziewa.

Szlaki turystyczne

Tatry polskie mają znacznie bardziej rozbudowaną infrastrukturę turystyczną. Nie chodzi tu bynajmniej tylko o ilość schronisk czy bacówek, w których można się przespać, ale przede wszystkim o zagęszczenie sieci szlaków górskich w obrębie całego Tatrzańskiego Parku Narodowego. Na obszarze Tatr o bezpieczeństwo turystów dba Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, które w każdym wypadku próbuje udzielić pomocy potrzebującym tego poszkodowanym. W Tatrach znajduje się wiele, mniej lub bardziej malowniczych szlaków turystycznych. Jedne są niezwykle popularne i co roku zadeptywane przez kolejne setki turystów, którzy chcą zobaczyć słynne i znane miejsca. Do najpopularniejszych szlaków w polskich Tatrach należy na pewno szlak z Palenicy Białczańskiej do Morskiego Oka, który aktualnie znajduje się w modernizacji, ale mimo to codziennie kolejni turyści stawiają się na jego początku by przemierzyć go i znaleźć się w sercu Tatr Wysokich. Do innych równie popularnych należą szlaki w dolinach Tatr Zachodnich – szlak Doliną Kościeliską i Dolina Chochołowską, które również cieszą się sympatią turystów pieszych.

Tatrzańskie atrakcje

W Tatrach znajduje się wiele niezwykle pięknych miejsc, które powinien zobaczyć każdy, kto tylko znajdzie się w nich. Na liście obiektów, które powinny znaleźć się na liście obowiązkowych rzeczy, które każdy widzieć powinien, na pewno na pierwszym miejscu można by wyróżnić Morskie Oko. Jest to morenowe jezioro polodowcowe, przy którym na jego morenie czolowej znajduje się Schornisko PTTK nad Morskim Okiem. Innym znanym miejscem, które dostępne jest szerokiej rzeczy turystów na pewno może być Giewont. Jednak jego symbolika i to, że jest szczytem tak rozpoznawalnym i związana z nim legenda sprawiają, że co roku coraz trudniej jest dostać się na jego szczyt – kolejka osiąga długość trzech lub pięciu godzin stania. Również przez to Giewont cieszy się złą sławą wśród ratowników Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego – najwięcej wypadków zdarza się właśnie w jego okolicy. Wiąże się to niewątpliwie z tym, że chcą na niego wejść ludzie absolutnie do tego nieprzygotowani i w nieodpowiednich butach.